ترکمن چای در هزاره ی سوم

به نام خدا

ترکمن چای در هزاره ی سوم:

با نگاهی به گذشته، به تاریخ معاصر ایران از زمان فتحعلی شاه قاجار تنها کمه ای که ایران عزیزمان را همواره همراهی کرده استعمار است. تجاوزهای آشکاری که خون هایمان را برایش به بهای ارزان فروختیم. اما انقلاب کردیم انقلابی اسلامی تا به بهای شهادت، ایرانی بودنمان را حفظ کنیم و به استعمار، نه بگوییم و ثابت کنیم ایرانی، این آریایی هفت هزار ساله صاحب این آب و خاک است و بربرهای گذشته ی معاصر که لباسی نوین بر تن کرده اند هیچگاه نمی توانند من را، تو را، ما را، از ایرانمان از ایرانی بودنمان جدا کنند.

باورها همیشه بر این بوده که ما(ایران) از انگلستان این روباه پیر ضربه خوردیم،مورد تجاوز و استعمار قرار گرفتیم و عامل بدبختی مردم در دوران قاجار و پهلوی اول و تا حدودی دوم حضور این روباه پیر بوده اما بر خلاف آنچه که در اذهان جای گرفته کشور عزیزمان از سمت روسیه این خرس کهنه کار بدترین ضربه ها را خورده و همیشه مورد سخت ترین و سهمگین ترین تجاوز ها از طرف این خرس کهنه قرار گرفته. واقعیت این است که استعمار گر واقعی تاریخ معاصر ایران را تنها روسیه می توانیم بدانیم.البته استعمار انگلستان و تا حدودی ایالات متحده را نمی توانیم در تاریخ معاصر ایران نادیده بگیریم.

اوج استعمار روسیه را در قرار داد ترکمن چای می توانیم شاهد باشیم.به موجب این قرارداد (که در دهکده ی ترکمن چای واقع در 150 کیلومتری جنوب شرقی تبریز در دهم فوریه1828بین عباس میرزا و میرزاابوالحسن خان شیرازی از طرف ایران و ژنرال پاسکوویچ از طرف روسیه امضا شد) است که علاوه بر ایالاتی که در عهدنامه گلستان(پانزده سال پیش) از دست رفته بود ایالات نخجوان،ایروان،طالش و شوره گل را به روسیه واگذار می شود. در ترکمن چای است که به طور عملی شاه قاجار دریای خزر(کاسپین) را از دست می دهد و روس ها آن را در اختیار می گیرند. این معاهده یک قرن سیاست خارجی ایران را از هر حیث تحت نفوذ خود قرار می دهد.

اما بعد از تبدیل روسیه تزاری به اتحاد شوروی، روس ها نرمش خاصی را نسبت به دریای خزر(کاسپین) از خود نشان دادند و با حسن نیتی که از خود نشان دادند و تلاش های رضا خان در عهد نامه ی مودت که بین ایران و شوروی در سال 1921 و قرارداد بازگانی و بحر پیمانی بین ایران و شوروی در تاریخ 1940، دریای خزر(کاسپین) بین دو کشور به طور مساوی تقسیم شد که بر طبق حقوق بین الملل همچنان این قراردادها برجاست و ماهیت حقوقی خود را کاملا حفظ کرده است. از سال1991 با فروپاشی ابرقدرت جهانی شوروی حیات دریای خزر(کاسپین) شکل تازه ای به خود گرفت به طوری که همسایگان این دریا از دو کشور به پنج کشور تغییر ماهیت داد و ایران و روسیه ی تازه فارغ شده اسم سه نوزاد آذربایجان،قزاقستان وترکمنستان را در شناسنامه ی خود مشاهده می کردند. این شناسنامه ی جدید به دنبال کشف منابع طلای سیاه و گاز و نگاه چشمان بیشمار این کره ی خاکی به این منابع باعث شد خزر(کاسپین) از خواب پنجاه ساله بیدار شود و روزهای با آرامشش را فراموش کند.

 جغرافیای دریای خزر جغرافیای خاصی است و از اقلیم های متنوعی بر خوردار است اما نکته ای که حایز اهمیت است به خاطر منابع سرشار نفت و گاز این دریا، بستر دریا است. در یک مثال دریای خزر(کاسپین) همانند کاسه ای است که آن را کج کرده باشند و کجی آن به سمت ایران است به این معنا که عمق دریا در سواحل ایران بسیار زیاد است و به هزاران متر می رسد در حالی که عمق سواحل شمالی این دریا به چند صد متر بیش تر نمی رسد. با توجه به ذخایر نفت این دریا که هم اکنون این پنج کشور خود را در آن سهیم می دانند امکان بهره برداری از این منابع برای ایران به خاطر عمق زیاد دریا نزدیک به صفر است.(هم اکنون دانش بشر به حدی است که امکان استخراج نفت را از عمقی بیش تر از 400 متر را ندارد).نفت ماده ای است که از جای خود مسافرت می کند و با توجه به استخراج غیر قانونی بعضی از کشور های همسایه از این منابع، سهم ایران و حق مردم عزیزمان دارد به یغما می رود، از سوی دیگر پیمان های نا مقدسی بین روسیه ی مادر و نوزادانش بسته می شود و دریا را بین خودشان تقسیم می کنند به طوری که دیگر ایرانی،مردم ایرانی وجود ندارد. عمده ی این مسایل باعث شد تا مذاکراتی بین پنج کشور ساحلی صورت گیرد و اولین اجلاس سران در سال 1380 در عشق آباد برگزار گردد اما به دلیل وجود اختلاف نظرات اساسی و متعدد میان کشورها نتیجه ای در بر نداشت و دومین اجلاس سران پس از سالها رایزنی و زمینه سازی در 24 مهرماه 1386 در تهران برگزار شود.

این اجلاس در شرایطی برگزار می گردد که چشمان تمام ایرانیان به محمود احمدی نژاد دوخته شده کسی که با شعارهایی انقلابی و مردم دوستانه که به تعبییری حقوق حقه ی مردم را بیان می کرد انتخابات نهم را با پیروزی مطلق پشت سر گذاشت. دو سال از عمر دولت احمدی نژاد با هم پیمانانش گذشت تا به امروز شاید بتواند چیزی را از ایرانی بودن ثابت کند اما...

عمده ایرادی که پس از انقلاب به تاریخ معاصرمان می گیریم این است که از بی کفایتی و بی درایتی حکومت کنندگان می گوییم که منجر به امضای معاهداتی استعماری می شد. همان طور که اشاره شد مفتضحانه ترین این امتیازات استعماری به روسیه داده شده است. اما هم اکنون در هزاره ی سوم با مردمی انقلابی با رییس جمهوری که شعار اصلی اش باز گشت به آرمان ها است یعنی نه شرقی نه غربی معاهده ای دارد به امضا می رسد که خاطره ی ترکمن چای را زنده کرده است.محمود احمدی نژاد سیاهه ای را می خواهد امضا کند که از دریای خزر(کاسپین) جایی که خاطرات دلاوری ها و روزهای خوب ما ایرانیان آنجا حک شده فقط پانزده درصد باقی می ماند، پانزده درصدی که جز خنده ی این استعمارگر تاریخی ملت ایران، روسیه همراه نوزادانش را برای ما ندارد.

(محمد علی تارخ)